Family cycling along a dike in Marken

Het Nederlandse onderwijssysteem uitgelegd: van basisschool tot universiteit

Hoe het Nederlandse onderwijs werkt: leerplicht, groep 1 tot 8, het schooladvies, vmbo, havo en vwo, mbo, hbo en universiteit, en wat het kost.

← Wonen in NederlandGezin, uitkeringen en onderwijs6 min leestijdBijgewerkt 5 okt 2026
Alle gidsen in dit onderdeel

De belangrijkste feiten

5 tot 16leerplicht
tot 18kwalificatieplicht, tot een startkwalificatie (havo, vwo of mbo 2)
8 groepenop de basisschool, meestal van 4 tot 12 jaar
€ 2.694wettelijk collegegeld hoger onderwijs, 2026-2027

De weg door het onderwijs

  1. 0 tot 4
    Kinderopvang en peuterspeelzaal

    Het kinderdagverblijf kost geld; werkende ouders krijgen kinderopvangtoeslag.

  2. 4 tot 12
    Basisschool, groep 1 tot 8

    De meeste kinderen beginnen op hun vierde verjaardag. De basisschool is gratis; scholen mogen een vrijwillige ouderbijdrage vragen.

  3. Groep 8
    Schooladvies en doorstroomtoets

    De leerkracht geeft een schooladvies; de landelijke doorstroomtoets kan dat verhogen, nooit verlagen.

  4. 12 tot 16/18
    Voortgezet onderwijs: vmbo, havo of vwo

    Drie hoofdniveaus, in de eerste jaren soms gecombineerd (brugklas).

  5. 16+
    Mbo, hbo of universiteit

    Beroepsonderwijs, hogescholen of universiteiten.

Infographic: de schoolsoorten vmbo, havo en vwo

De drie niveaus in het voortgezet onderwijs

vmbohavovwo
Jaren456
Gericht opPraktisch en beroepsgerichtAlgemeen, toegepastWetenschappelijk (atheneum of gymnasium)
Leidt naarmbohbouniversiteit (wo)
DoorstromenNaar havo mogelijkNaar vwo mogelijk

Opstromen naar een hoger niveau kan, en veel leerlingen stapelen. Het Nederlandse systeem selecteert vroeg, dus het advies in groep 8 telt, maar het is niet definitief.

Vervolgonderwijs

mbo

Beroepsonderwijs op vier niveaus, vaak gecombineerd met werkend leren (bbl of bol).

hbo

Hogescholen: vierjarige bachelors gericht op een beroep.

wo

Universiteiten: driejarige bachelors en een- of tweejarige masters.

Een universiteit kiezen? Zie Nederlandse universiteiten voor het overzicht, de aanmelding en studiefinanciering.

Infographic: collegegeld in Nederland, België en Duitsland vergeleken

Voor internationale gezinnen

Openbare Nederlandse school
Gratis, en kinderen leren meestal snel Nederlands. Sommige steden hebben nieuwkomersklassen (taalklas).
Tweetalig onderwijs (tto)
Nederlandse middelbare scholen die een deel van het lesprogramma in het Engels geven.
Internationale school
Gesubsidieerde Dutch International Schools (DIS) vragen een gematigde bijdrage; particuliere scholen meer.
Engelse taalvaardigheid
Nederland staat op nummer één in de EF English Proficiency Index.

Bronnen

Dit artikel is gebaseerd op deze officiële pagina's. Bij verschillen gaat de officiële pagina voor.

Vond u dit artikel nuttig?
Deel deze gids:WhatsAppLinkedInFacebook