Werknemer vs. ZZP vs. contractor: rechten en bescherming vergeleken

Drie manieren van werken in Nederland

Werknemer (loondienst)

Een standaard arbeidscontract bij een werkgever, die loonbelasting en sociale premies inhoudt en wettelijk verantwoordelijk is voor een aantal verplichte beschermingen.

ZZP / freelancer (eigen onderneming)

Zelfstandig met een eigen geregistreerde onderneming (meestal een eenmanszaak), die rechtstreeks aan opdrachtgevers factureert. U regelt zelf uw belastingaangifte, administratie en sociale bescherming.

Contractor via payroll/bemiddelaar

U werkt op locatie bij een opdrachtgever, maar een apart payroll- of uitzendbureau is uw formele juridische werkgever - dit regelt uw contract, houdt belasting in en biedt (afhankelijk van de eigen cao van het bureau) de meeste standaard werknemersbeschermingen.

Arbeidsrechtelijke bescherming vergeleken

Doorbetaling bij ziekte

Werknemer: werkgever moet minimaal 70% (vaak meer onder een cao) doorbetalen, tot 2 jaar lang. Payroll-contractor: meestal hetzelfde, omdat het payrollbedrijf uw juridische werkgever is. ZZP: geen wettelijke doorbetaling bij ziekte - u heeft zelf een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) nodig om dit af te dekken.

Pensioen

Werknemer: meestal automatisch aangesloten bij een pensioenfonds, waarbij de werkgever naast u meebetaalt. Payroll-contractor: hangt af van de eigen cao van het bureau - sommige bieden een pensioenregeling, andere niet. ZZP: geen werkgeversbijdrage - u regelt en betaalt uw eigen pensioen volledig zelf.

Werkloosheidsverzekering (WW)

Werknemer en payroll-contractor: beiden verzekerd voor WW als de baan eindigt, omdat WW-premies sowieso over het loon worden afgedragen. ZZP: niet gedekt - er bestaat geen werkloosheidsuitkering voor zelfstandig inkomen.

Betaald verlof / vakantiedagen

Werknemer: wettelijk minimum van 4x de wekelijkse arbeidsduur per jaar, betaald. Payroll-contractor: meestal geldt hetzelfde wettelijk minimum. ZZP: geen betaald verlof - vrije tijd is onbetaald en gaat rechtstreeks ten koste van uw eigen gefactureerde inkomen.

Opzegtermijn / ontslagbescherming

Werknemer: ontslagrecht is van toepassing - uw werkgever heeft doorgaans een geldige grond nodig en vaak toestemming van UWV of de rechter om het contract te beëindigen. Payroll-contractor: vergelijkbare bescherming tegenover het payrollbedrijf, al kan de onderliggende opdracht bij de klant nog wel op kortere termijn eindigen. ZZP: geen ontslagbescherming - een opdrachtgever kan simpelweg stoppen met het aanleveren van werk.

Fiscale en administratieve verplichtingen vergeleken

BTW

Werknemer en payroll-contractor: niet van toepassing - loon valt niet onder de btw. ZZP: doorgaans verplicht om 21% btw te berekenen, te innen en per kwartaal af te dragen op facturen (met enkele sectorspecifieke uitzonderingen), en btw-aangifte te doen, ook in een verlieskwartaal.

Beschikbare belastingaftrek

Werknemer en payroll-contractor: beperkt tot standaard werknemerskortingen (arbeidskorting) en een eventuele 30%-regeling. ZZP: kan daarnaast zelfstandigenaftrek en, voor startende ondernemingen, startersaftrek claimen, plus daadwerkelijke bedrijfskosten voor belasting aftrekken - zie de losse Freelancer-calculator.

Aansprakelijkheid bij fouten

Werknemer en payroll-contractor: de werkgever draagt doorgaans de beroepsaansprakelijkheid voor verricht werk. ZZP: doorgaans persoonlijk aansprakelijk voor uw eigen werk onder een eenmanszaak, tenzij u een aparte beroepsaansprakelijkheidsverzekering afsluit.

Administratieve last

Werknemer en payroll-contractor: vrijwel geen - loonadministratie, belastinginhouding en jaaropgaven worden voor u geregeld. ZZP: boekhouding, facturatie, btw-aangiftes en uw eigen jaarlijkse aangifte inkomstenbelasting met ondernemersinkomen zijn allemaal uw eigen verantwoordelijkheid (of die van uw boekhouder).

Wat levert werkelijk meer op

Geen van bovenstaande rijen komt rechtstreeks terug in een nettoloonbedrag, en precies daarom kan een pure nettovergelijking tussen ZZP- en werknemersinkomen gunstiger lijken voor freelancen dan het werkelijk is zodra u het zelf financieren van ziekteverzuim, pensioen en vrije tijd heeft ingeprijsd.

Hoe u kiest

• Hecht u aan een voorspelbaar inkomen en wettelijke bescherming boven flexibiliteit, dan neemt loondienst (rechtstreeks of via payroll) de noodzaak weg om zelf ziekteverzuim, pensioen en werkloosheidsdekking te financieren.
• Is een specifieke opdracht echt tijdelijk of projectmatig, dan geeft payroll-contracting de meeste werknemersbescherming zonder dat u een eigen onderneming nodig heeft.
• ZZP-status betaalt zich pas uit zodra uw dagtarief hoog genoeg is om te dekken wat een werkgever anders namens u zou financieren - niet alleen om een vergelijkbaar brutosalaris te evenaren.
• Welke route u ook kiest, controleer of deze standhoudt onder de eigen criteria van de Belastingdienst voor echte zelfstandigheid (de DBA-regels tegen schijnzelfstandigheid) - een ZZP-contract dat in de praktijk functioneert als een dienstverband kan worden geherkwalificeerd.